Կրթահամալիրյան օրացույցով հունվարը ստուգատեսային է, ինչը նշանակում է՝ մեր առօրյան համալրվում է նոր ռիթմով ու գույներով։ Սա մի շրջան է, երբ սաներն ու դաստիարակները հայտնվում են բացահայտումներով ու փորձարկումներով հարուստ հեքիաթային իրականությունում։
Այստեղ չկան սահմանափակումներ. ստուգատեսը մեզ համար ինքնադրսևորման բաց հարթակ է, որտեղ ամեն քայլափոխի զարմանք ու ուրախություն է սպասվում։ Հունվարը միշտ առանձնահատուկ տեղ ունի մեր աշխատանքում, քանի որ իր հետ բերում է նոր մտահղացումներ ու ստեղծագործական մոտեցումներ։
Այս գործընթացի ամենակարևոր ու գեղեցիկ մասն այն է, որ ստուգատեսային անցուդարձին միանում է նաև ընտանեկան պարտեզը։ Ծնողներն ու ընտանիքի անդամները դառնում են մեր առօրյայի ակտիվ մասնակիցը՝ իրենց հետ բերելով նոր շունչ ու ջերմություն։ Ստուգատեսը դուրս է գալիս խմբասենյակի պատերից և շարունակվում տանը, բակում, զբոսանքի ժամանակ՝ ստեղծելով միասնական ու ներդաշնակ միջավայր։
Դպրոց-պարտեզի սաների համար ստուգատեսը բնական ու անկաշկանդ գործունեություն է։ 2-4 տարեկան սեբաստացիների հետ միասին մասնակցեցինք ստուգատեսային բոլոր ուղղություններին։
«Բնագիտության և տեխնիկական» ստեղծագործության ստուգատեսը մեր խմբում սկսվեց իսկական հրաշքների բացահայտմամբ։ Քանի որ 2-4 տարեկան սաների համար աշխարհը ճանաչելի է շոշափելու, տեսնելու և զգալու միջոցով, մենք որոշեցինք «ընտելացնել» ձմեռային սպիտակ հյուրին՝ ձյանը։
Սեբաստացի հետազոտողների հետ սկսեցինք մի հետաքրքիր դիտարկում։ Սպիտակ ու փափուկ ձյունը բերեցինք խմբասենյակ և սկսեցինք հետևել նրա անհետացման ընթացքին։ Սաները մեծ զարմանքով ու ուշադրությամբ հետևում էին, թե ինչպես է սառը ձյունը ջերմության ազդեցությամբ դանդաղորեն փոխում իր տեսքը՝ վերածվելով թափանցիկ ջրի։ Սա սաների համար պարզապես փորձ չէր, այլ բնության գաղտնիքների հետ առաջին հաղորդակցությունը, որտեղ իրենք անմիջական դիտորդի դերում էին։ Բայց մեր բացահայտումներն այսքանով չավարտվեցին։ Որոշեցինք ձյանը հաղորդել նոր շունչ ու գույն։ Օգտագործելով անվտանգ սննդային ներկեր՝ սաները սկսեցին «նկարել» ձյան վրա։ Ճերմակ մակերեսը վայրկյանների ընթացքում վերածվեց վառ ու գունեղ պատկերասրահի։ Այս գործընթացը սաներին պարգևեց բոլորովին նոր զգացողություններ. նրանք տեսնում էին գույների տարածումն ու միախառնումը ձնե սպիտակ «կտավի» վրա։
Այսպիսի փորձառությունները զարգացնում են սաների ուշադրությունը, մանր մոտորիկան և արթուն են պահում նրանց հետաքրքրասիրությունը շրջակա միջավայրի հանդեպ։
Բնագիտական ու տեխնիկական ստեղծագործության ստուգատեսը միայն խմբասենյակով չսահմանափակվեց. այն իր շուրջը համախմբեց նաև մեր ընտանեկան պարտեզներին: Սա այն կարևոր պահն էր, երբ տունն ու պարտեզը միավորվեցին մեկ ընդհանուր ստեղծագործական միջավայրում:
Իմ սիրելի խաղալիքը։ Սաները մեծ ոգևորությամբ և հպարտությամբ ներկայացրին իրենց ամենասիրելի խաղալիքները: Յուրաքանչյուր սան յուրովի պատմեց իր խաղալիքի մասին՝ փորձելով նկարագրել նրա ձևը, գույնը, նաև այն, թե ինչպես է խաղում դրանով: Սա սաների համար պարզապես պատմել չէր, այլ իրենց անձնական աշխարհի մի մասնիկը ընկերների հետ կիսելու հնարավորություն: Այս ընթացքում ընտանիքները դարձան մեր ամենակարևոր ու ակտիվ գործընկերները: Նրանք սիրով ներգրավվեցին ստուգատեսային նախագծերին՝ օգնելով սաներին պատրաստվել, տեսագրել հետաքրքիր դրվագներ կամ միասին ստեղծել նոր խաղալիքներ ու իրեր: Ծնողների ու հարազատների անմիջական մասնակցությունը կրթական գործընթացին նոր շունչ ու ջերմություն հաղորդեց ստուգատեսին՝ դարձնելով այն իսկական ընտանեկան տոն:
Բնագիտական բացահայտումներից հետո մեր առօրյան տեղափոխվեց ավելի ակտիվ ու շարժուն միջավայր. մեկնարկեց մարզական ստուգատեսը, որը մեր խմբում ամենասպասվածներից էր։ Վազք, խաղ, գլուխկոնծի. էլ ի՞նչ է պետք սաների երջանիկ օրը կազմակերպելու համար։ Այս տարի մեր խաղացանկը թարմացրել ու համալրել էինք նոր մարզական խաղերով, որոնց սաները մասնակցեցին մեծ խանդավառությամբ ու վարակիչ ծիծաղով։ Ու ոչ միայն սաները. մենք՝ դաստիարակներս էլ մեծ սիրով միացանք խաղերին՝ սաների հետ հավասար մարզվելով ու կիսելով այդ անկեղծ ուրախությունը։
Մարզական աշխուժությունն իր բնական շարունակությունը գտավ մեր «Ձմեռային պարտեզ» նախագծում։ Հյուսիսային դպրոցի բակն ու լանջերը լցվեցին սաների ճիչով ու հրճվանքով։ Ոչ ոք չէր նկատում ցուրտը. կարմրած այտերն ու մատները միայն փաստում էին այն մեծ եռանդի մասին, որով սաները նետվում էին ձնառատ լանջերից ցած։ Այստեղ սկսվում էր մի իսկական համագործակցություն. սաներն իրար օգնում էին բարձրանալ, միասին սահում էին ու ձյան վրա իրենց փոքրիկ ոտնահետքերը թողնում։ Իսկ ամենավերջում սկսվում էր ամենաթեժ պահը՝ ձնագնդին․ մեր ուժեղ ու ճարպիկ սաները իսկական «պատերազմ» էին հայտարարել ձնագնդիներով։ Սակայն ձմեռային հրճվանքը չսահմանափակվեց միայն դպրոցի լանջերով։ Ինչպես բնագիտական ստուգատեսի ժամանակ, երբ ընտանիքներն օգնում էին բացահայտել բնության հրաշքները, այնպես էլ ձմեռային մարզական խաղերում ընտանեկան պարտեզը դարձավ մեր հիմնական շարժիչ ուժը։ Ստուգատեսը սահուն կերպով տեղափոխվեց ընտանեկան միջավայր՝ վերածվելով սիրելի նախագծի։ Ծնողների հետ միասին սաները բակերում ու զբոսայգիներում շարունակեցին իրենց մարզական արկածները։ Ընտանեկան ձմեռային խաղերը՝ սահնակով սահելը, ձնեմարդ պատրաստելն ու ձյան մեջ թավալվելը, դարձան ստուգատեսի ամենաջերմ ու հիշվող դրվագները։ Ընտանիքների ներգրավվածությունը թույլ տվեց, որ սաների հրճվանքն ու մարզական ոգին դուրս գան պարտեզի սահմաններից և դառնան կենսակերպ։
Մարզական աշխույժ խաղերից ու ձմեռային հրճվանքից հետո մեր ստուգատեսային ճամփորդությունը շարունակվեց ամենահամեղ կանգառում։ «Ուսումնական խոհանոց» ստուգատեսը թե՛ մեր, թե՛ սաների ամենասիրելի ու սպասված ուղղություններից է։ Այստեղ ամեն ինչ միասին է՝ պատրաստումն ու սպասումը, համտեսն ու խնդությունը։ Խոհանոցը մեզ մոտ պարզապես սնվելու վայր չէ, այլ շփման, խաղի և ստեղծագործության մի իսկական միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր պատրաստում մի փոքրիկ պատմություն է ու ավանդույթի փոխանցում։
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի «համով ստուգատեսի» գլխավոր հերոսը Դդմատոնն էր ու մեր շքեղ ղափաման։ Պատրաստման ողջ ընթացքը հագեցած էր ազգային շնչով. սաների հետ միասին գովեցինք դդմին, երգեցինք, պարեցինք՝ գործընթացը վերածելով կենդանի տոնի։ Դդումը սաների համար այլևս սովորական բանջարեղեն չէր, այլ հեքիաթային մի կերպար, որին «զարդարում էինք» անուշաբույր չրերով, մեղրով, յուղով ու բրնձով։ Յուրաքանչյուր սան մեծ հետաքրքրությամբ հետևում էր, թե ինչպես է դդումը «կյանք ստանում»։ Իսկ երբ խմբասենյակով մեկ տարածվեց ղափամայի անմահական բույրը, սպասումը դարձավ հաճելի ու անհամբեր։ Սեփական ձեռքերով պատրաստածն ուտելն արդեն իսկ մեծ հաղթանակ էր ու հպարտություն յուրաքանչյուր սեբաստացու համար։ Այս ուղղության ամենագեղեցիկ շարունակությունը դարձավ «Ընտանեկան խոհանոցը մտնում է պարտեզ» նախագիծը։ Ստուգատեսային օրերին մեր խոհանոցի դռները բացվեցին սիրելի մայրիկների առջև։ Սա մի իսկական համագործակցություն էր, որտեղ մայրիկները մեր սիրելի սեբաստացի խոհարարների հետ միասին պատրաստեցին իրենց ընտանեկան ուտեստներն ու ծիսական քաղցրավենիքը։ Միասին, իրար օգնելով, ալյուրոտվելով ու կատակելով՝ սաները, ծնողներն ու դաստիարակները ստեղծեցին մի միջավայր, որտեղ ազգային խոհանոցը կենդանացավ նորովի։ Ընտանեկան ջերմությունն ու պարտեզի աշխուժությունը միախառնվեցին՝ դառնալով իսկական իմացումի հրճվանք։
Մեր հունվարյան ստուգատեսների շարքն ամբողջական չէր լինի առանց Ազգագրության փառատոնի։ Խոհանոցային անուշ բույրերից հետո սահուն անցում կատարեցինք դեպի մեր արմատները՝ ստեղծելով բազմաբովանդակ ու գունեղ մի միջավայր։ Դպրոց-պարտեզը լցվեց ազգային երգով, պարով ու խաղերով, որոնք այնքան հոգեհարազատ ու ընկալելի են մեր 2-4 տարեկան սաների համար։ Սաները մեծ ոգևորությամբ ներգրավվեցին ազգային խաղերի մեջ, որոնք դարձան փառատոնի ամենաաշխույժ պահերը։ Հատկապես մեծ հրճվանք առաջացրին ընկուզախաղերը։ Փոքրիկ ձեռքերը արագ-արագ շարժվում էին, աչքերը՝ փայլում, իսկ ընկույզների չխկոցն ու մանկական ծիծաղը միախառնվում էին իրար։ Այս խաղերի միջոցով սաները ոչ միայն ուրախանում էին, այլև աննկատ բացահայտումների շարք էին անցնում՝ սովորելով հաշվել, համագործակցել, կողմնորոշվել ու շարժվել երաժշտության ռիթմի տակ։
Այստեղ ևս մեր կողքին էր ընտանեկան պարտեզը։ «Ազգային խոհանոց» նախագծի շրջանակում ծնողների և սաների համատեղ ջանքերով պատրաստվեցին հայկական ավանդական համեղ հալվան և բուրավետ գաթան։ Իսկ այս տարվա մեր ամենահամեղ նորույթը դարձավ «Կարտոֆիլի պլեճը»։ Սա մեզ համար մի նոր արկած էր, որն իրականացրինք մեծ խանդավառությամբ։ Այս ամենը պարզապես խոհարարություն չէր, այլ սերնդեսերունդ փոխանցվող ավանդույթների կենդանի հաղորդակցում, որտեղ յուրաքանչյուր սան իր փոքրիկ քայլով ճանաչեց ազգայինի մեծ ու գեղեցիկ աշխարհը։
Ամփոփելով հունվարյան մեր անցուդարձը՝ կարող ենք վստահորեն ասել, որ ստուգատեսները մեր կյանքում շատ ավելին են, քան պարզապես հաշվետվություն։
Սաների համար այն ինքնադրսևորման հրաշալի հարթակ է, որտեղ նրանք ցույց են տալիս իրենց ձեռքբերումները, դառնում ավելի ինքնավստահ, զարգացնում խոսքն ու մտածողությունը։
Դաստիարակների համար մասնագիտական աճի և վերաիմաստավորման շրջան է։ Մենք հնարավորություն ենք ունենում կողքից նայել մեր աշխատանքին, գնահատել հաջողությունները և ծնունդ տալ նոր ու թարմ գաղափարների։
Ծնողների համար ստուգատեսը դառնում է կամուրջ դեպի պարտեզ։ Նրանք դադարում են լինել դիտորդ և դառնում են կրթական գործընթացի լիիրավ ու ակտիվ մասնակից՝ քաջալերելով և արժևորելով իրենց երեխաների հաջողությունները։